كفار در حالى از تذكره نفرت و اعراض مىكنند كه گويى خران وحشىاند ، و از شير و يا شكارچى مىگريزند . * ( « بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً » ) * منظور از « صحف منشره » كتاب آسمانى بر دعوت حق است ، در اين كلام با آمدن كلمه « بل » از سخن قبلى اعراض شده ، مىفرمايد اعراضشان از تذكر ، صرفا به خاطر نفرت نيست ، بلكه هر فردى از ايشان توقع دارد كه كتابى از ناحيه خدا و مشتمل بر آنچه قرآن مشتمل بر آن است نازل شود . و اين نسبتى كه به كفار داده كنايه است از استكبار آنان نسبت به خداى سبحان ، مىفرمايد اينان به شرطى حاضرند دعوت محمد ( ص ) را بپذيرند ، و آن را رد نكنند كه براى هر يك از ايشان مستقلا كتابى آسمانى نازل شود ، و اما دعوت از طريق رسالت را به هيچ وجه نمىپذيرند ، هر چند كه حق باشد و معجزاتى روشن آن را تاييد كند . پس آيه شريفه در معناى آيه زير است كه حكايت گفتار كفار است كه گفتند : « لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّى نُؤْتى مِثْلَ ما أُوتِيَ رُسُلُ اللَّه » « 1 » . و نيز در معناى آيه زير است كه حكايت گفتار امتها به رسولان خويش است « إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا » ، و اساس اين گفتار و حجت آنان بر نفى رسالت رسولان ، در سابق بيان شد . بعضى « 2 » گفته‌اند : آيه شريفه در معناى سخنى است كه كفار مكه به رسول خدا ( ص ) گفتند ، و قرآن را چنين حكايت مىكند : « وَلَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنا كِتاباً نَقْرَؤُه » « 3 » . ليكن اين سخن درست نيست ، براى اينكه مدلول آيه مورد بحث اين است كه بر يك يك آنان صحفى منشره نازل شود ، غير از آنچه بر ديگران نازل شده ، و آيه سوره اسرى اين را نمىگويد ، بلكه مدلول آن اين است كه يك كتاب از آسمان بر پيامبر نازل شود كه همه آن را بخوانند .

--> ( 1 ) هرگز ايمان نخواهيم آورد تا وقتى كه براى ما نازل شود همانند آنچه كه براى رسولان خدا نازل شده . سوره انعام ، آيه 124 . ( 2 ) تفسير كشاف ، ج 4 ، ص 656 . ( 3 ) ما به افسون تو ايمان نخواهيم آورد ، تا كتابى بر خود ما نازل شود كه آن را بخوانيم . سوره اسرى ، آيه 93 .